I-PAYE ne-provisional tax yintela efanayo, eqoqwa ngendlela ehlukile
Yilokhu okuqala ukudida abantu: i-PAYE ne-provisional tax akuzona izintela ezimbili ezehlukene. Kunohlelo olulodwa lwentela yemali engenayo eNingizimu Afrika, olunesethi eyodwa yama-bracket ne-rebate eyinhloko eyodwa, echazwe eMthethweni Wentela Yemali Engenayo. Okuhlukile yindlela leyo ntela efinyelela ngayo ku-SARS.
Nge-PAYE (Pay-As-You-Earn), umqashi wakho wenza umsebenzi. Ubala intela oyikweletayo ngokusekelwe emholweni wakho, ayisuse nyanga zonke, bese eyikhokhela i-SARS ngaphansi kweFourth Schedule yoMthetho Wentela Yemali Engenayo. Awuzithinti nakancane leyo mali noma amaphepha. Umhlahlandlela wethu wokusebenza kwe-PAYE uhlukanisa lokho kubalwa kwenyanga isinyathelo nesinyathelo.
Nge-provisional tax, akekho umqashi ophakathi. Ulinganisa imali yakho engenayo yonyaka, ubale intela kuyo usebenzisa ama-bracket afanayo, bese ukhokha ngqo ku-SARS, ngezinkokhelo ezimbili eziyinhloko phakathi nonyaka wentela, nenkokhelo yesithathu yokwengeza ngemva kwalokho. Ikhona ngoba i-SARS ayikwazi ukuqoqa intela ngokuzenzakalela kwimali engadluli ku-payroll.
Ukuqhathaniswa eceleni komunye
| I-PAYE | I-Provisional Tax | |
|---|---|---|
| Ubani oyibalayo | Umqashi wakho | Wena, noma umabhalane wakho wezimali |
| Ubani okhokha i-SARS | Umqashi wakho, nyanga zonke | Wena, ngqo, kabili ngonyaka |
| Umkhokhi wentela ojwayelekile | Isisebenzi esiholayo | Osebenza ezimele, umnikazi webhizinisi, oqashisa ngendawo |
| Ukukhokha kangaki | Izikhathi eziyi-12 ngonyaka | Izinkokhelo ezi-2 eziyinhloko (kanye neyesi-3 yokuzikhethela) |
| Ama-tax bracket asetshenziswayo | Ama-bracket afanayo onyaka | Ama-bracket afanayo onyaka |
| Ukubhalisa okudingekayo | Ngokuzenzakalela ngomqashi | Kumele ubhalise wena ku-SARS |
| Ingozi yokukhokha okungenele | Iphansi, umqashi uyakuphatha | Iphakeme, kusekelwe esilinganisweni sakho |
Isebenza kanjani i-PAYE, ngamafuphi
Nyanga zonke, umqashi wakho wenza umholo wakho ube ngowonyaka, awudlulise kuma-tax bracket, asuse i-rebate yakho esekelwe eminyakeni, bese ehlukanisa umphumela nge-12. Lelo nani liyasuswa ephesheleni lakho lomholo ngaphambi kokuthi uyibone imali. Uma ufuna ukuhlukaniswa okugcwele kwezinyathelo ezine nesibonelo esibaliwe, bheka umhlahlandlela wethu we-PAYE, noma udlulise ezakho izinombolo esibalweni se-PAYE.
Isebenza kanjani i-provisional tax, ngamafuphi
Uma ungumkhokhi wentela we-provisional, ufaka isilinganiso semali yakho iyonke engenayo ekhokhiswa intela yonyaka ku-SARS kabili: isilinganiso sokuqala cishe ekupheleni kuka-Agasti (izinyanga eziyisithupha kuhamba unyaka wentela), bese kuthi isilinganiso sokugcina, esiqonde kakhulu, cishe ekupheleni kukaFebruwari (ekupheleni konyaka wentela). Ukufaka ngakunye kuza nenkokhelo ehlanganisa cishe uhhafu wentela yakho elinganisiwe yonyaka. Uma intela yakho yokugcina ehloliwe iphakeme kunaleyo oyikhokhile, inkokhelo yesithathu yokwengeza ingalandela kamuva ukugwema izinzalo. Isibalo se-provisional tax silinganisa zombili izinkokhelo.
Ubani ngempela okumele akhokhe i-provisional tax?
Ngokuvamile kudingeka ubhalise njengomkhokhi wentela we-provisional uma uhola imali engakhokhiswa intela nge-payroll yomqashi. Empeleni, lokhu kufaka:
- Abasebenza bezimele nama-independent contractor akhokhisa amakhasimende ngqo
- Abanikazi bamabhizinisi abancane nabazisebenzelayo
- Abaqondisi bezinkampani abathola imali engenayo engewona umholo ojwayelekile we-PAYE
- Abaqashisi ngezindawo abahola imali ebalulekile yokuqasha
- Noma ubani onemali ebalulekile yotshalomali noma enye engewona umholo engaphezu komkhawulo wentela
Izisebenzi eziholayo kuphela ezingenayo eminye imithombo yemali engenayo ngokuvamile azidingi ukubhalisa; i-PAYE isizihlanganisa ngokugcwele.
Umkhokhi wentela we-provisional noma ongewona?
Ngakho uyini umkhokhi wentela we-provisional ngolimi olulula? Ngunoma ubani i-SARS elindele ukuthi akhokhe intela emalini engenayo engadluli kakade ku-PAYE. Umkhokhi wentela we-provisional we-SARS ngokuvamile ufaka izilinganiso ezimbili ngonyaka esikhundleni sokulinda ukuhlolwa okukodwa konyaka. Iningi labasebenzi abaholayo alizona izikhokhi zentela ye-provisional ngoba umqashi wabo usukuphethe konke nge-payroll. Ungena eqenjini le-provisional kuphela uma usuqala ukuhola imali ebalulekile yomsebenzi ozimele, yokuqasha noma yebhizinisi eceleni komholo noma esikhundleni sawo.
Ungakhokha zombili ngasikhathi sinye?
Yebo, futhi kwenzeka kaningi kunalokho abantu abakucabangayo. Ake sithi uqashwe isikhathi esigcwele futhi uhola umholo (i-PAYE iyasebenza), kodwa futhi usebenza uzimele ngezimpelasonto noma uqashisa ngendawo yesibili (i-provisional tax isebenza kuleyo ngxenye). I-SARS ilindele ukuthi umemezele yomibili imithombo yemali engenayo esitatimendeni sakho sonyaka. I-PAYE esivele isusiwe ngumqashi wakho ibalwa njengekhredithi entela yakho iyonke, ngakho i-provisional tax emalini eyengeziwe ibalwa phezu kwalokho osukukhokhile nge-payroll, hhayi ngaphezu kwakho.
Kungani lo mehluko ubalulekile ekuhlelweni komholo
Ukuqonda ukuthi yiluphi uhlelo olusebenza kumuphi umthombo wemali engenayo kubaluleke kakhulu uma ucabanga ngendlela yokwakha imali yakho engenayo, isibonelo uma unquma phakathi komsebenzi oholelwayo wesikhathi esigcwele, ukusebenza njenge-contractor, noma ukuxuba kokubili. Ukusebenza njenge-contractor kuvame ukubukeka njengomholo omkhulu, kodwa kudlulisela wonke umthwalo wokuphatha intela, nokuzikhuza ngokwezimali ukubekela izinkokhelo ze-provisional, kuwe.
Okunye ongakufunda
- Indlela I-PAYE Esebenza Ngayo: ukubalwa okuphelele kwe-PAYE kwenyanga, kuchazwa ngesibonelo esibaliwe.
- Ukuqonda Ama-Rebate Entela: indlela i-rebate esekelwe eminyakeni eyehlisa ngayo kokubili i-PAYE ne-provisional tax.
- Isibalo Sentela Ye-Provisional: linganisa izinkokhelo zakho ezimbili zonyaka ngemizuzwana.
- Amathebula Entela Aphelele: wonke ama-bracket, ama-rebate nemikhawulo esetshenziswa yizinhlelo zombili.
- Umhlahlandlela We-SARS eFiling: indlela yokubhalisa nokufaka isitatimende sakho sonyaka.
Imibuzo evame ukubuzwa
Uyini umehluko oyinhloko phakathi kwe-PAYE ne-provisional tax?
I-PAYE yintela yemali engenayo esuswa nyanga zonke ngumqashi emholweni, egameni le-SARS. I-provisional tax yiyona ntela efanayo, kodwa ikhokhwa ngqo ku-SARS ngumkhokhi wentela, ngokuvamile kabili ngonyaka, futhi isebenza kubantu abahola imali engakhokhelwa ntela nge-payroll yomqashi.
Ngingakhokha zombili i-PAYE ne-provisional tax onyakeni owodwa?
Yebo. Isisebenzi esiholayo esinemali engenayo eyengeziwe, njengomsebenzi ozimele, imali yokuqasha noma ibhizinisi elincane, sikhokha i-PAYE emholweni waso bese sibhalisela i-provisional tax kwimali engenayo eyengeziwe. I-SARS ikuthatha njengezibopho ezehlukene ezigcina zibuyela esitatimendeni esisodwa sonyaka.
Ubani okumele abhalise njengomkhokhi wentela we-provisional eNingizimu Afrika?
Noma ubani ohola imali engaphansi kwe-PAYE, njengabasebenza bezimele, abanikazi bamabhizinisi, ama-independent contractor, abaqondisi bezinkampani abathola imali engeyona eye-PAYE, nabantu abanemali ebalulekile yokuqasha noma yotshalomali engaphezu komkhawulo, ngokuvamile kudingeka babhalise njengabakhokhi bentela ye-provisional ku-SARS.
Ingabe i-provisional tax yintela eyengeziwe phezu kwentela ejwayelekile?
Cha. I-provisional tax akuyona intela ehlukile noma eyengeziwe. Isebenzisa ama-tax bracket nama-rebate afanayo ncamashi ne-PAYE. Iyindlela ehlukile nje yokuqoqa: ukukhokha intela elinganisiwe kusenesikhathi esikhundleni sokuthi isuswe ngokuzenzakalela ephesheleni lomholo.